Nieuws

Altviool en piano tot eenheid gesmeed 

Esther Apituley en Marjes Benoist musiceerden naar hartelust in Keukenhof

In het Koetshuis van kasteel Keukenhof in Lisse speelde dinsdagavond 18 april jl. de altvioliste Esther Apituley, begeleid door de pianiste Marjes Benoist - die haar vaste partner Rië Tanaka verving - muziek die overwegend voor viool is geschreven, maar vaak uitstekend geschikt is voor de altviool. Dat Esther Apituley zich bijna verontschuldigde voor de vermeende geringschatting van haar instrument en de grapjes die over altviolisten worden gemaakt is onnodig. Natuurlijk, er is veel meer geschreven voor viool dan voor altviool en niet door de geringsten. Er is de reeks grote vioolconcerten en de vioolsonates van Mozart, Beethoven en Brahms behoren tot de beste muziek ooit bedacht. Wat voor de muzikale stiefmoederlijkheid van de altviool geldt kan bijvoorbeeld ook worden gezegd van een instrument als de hoorn. Toch bestaat er juist voor dit instrument onsterfelijke muziek, al danken we dat grotendeels aan Mozart. De altviool blijft dus wat achter. Maar moet Apituley zich dat aantrekken? Nee, want zij hoeft slechts uit te gaan van haar eigen niet geringe capaciteiten om een zaal in haar ban te krijgen. Dat lukte met het overgrote deel van wat werd gespeeld en het is een kwestie van persoonlijke smaak wat de toehoorder daarvan als het beste heeft ervaren.     

De Berceuse, opus 16 van Gabriel Fauré was in ieder geval zo goed dat het werkje als toegift werd gespeeld en de toehoorders er dus twee keer van konden genieten. Deze mooie, warme muziek werd con sordino uitgevoerd en riep een lieflijke sfeer van vroeger op. De Chansons Russe van Igor Stravinsky is melancholieke muziek met nogal wat tempowisselingen en lastig voor beide uitvoerenden en dat kon ook worden gezegd van Le Grand Tango van Piazolla. Dit gooi- en smijtwerk voor twee dames was misschien wel het boeiendste stuk van de avond en de half-mislukte flageoletten konden de macabere bekoring - mede geschapen door het spelen voor de kam - niet wegnemen. ‘Niet te snel’ zei Esther Apituley tegen Marjes Benoist aan het begin van Henri Vieuxtemps’ Elegie. Misschien was dat een opmerking uit bezorgdheid, want de eenheid ontbrak en altvioliste en pianiste kwamen in dit klaaglied niet gelijktijdig aan de finish. Wellicht dat dit schoonheidsfoutje gewijt mag worden aan de korte voorbereidingstijd voor de pianiste, die in vier dagen het gehele repertoire had moeten instuderen!

Met de muziek van Johann Sebastian Bach kan het vaak twee kanten op: koel en zeker of warm en niet helemaal Bach. De versie van Apituley van Bachs Adagio uit de vioolsonate no. 1 zat er tussenin: warm en zeker, maar de grote meester heeft het voor de viool geschreven en mogen wij daaraan tornen? Apituley vindt van wel en zij krijgt wat mij betreft gelijk. De Caprice van Vieuxtemps had soms wel iets weg van Bachs sonates en partitas en is zeker even lastig uit te voeren. Esther Apituley maakte er iets moois van al bleven de pizzicati in toon wat achter.

Dus: mooie muziek met passie gespeeld in een niet-optimale ruimte. Maar welke ruimte is ideaal, buiten de speciaal voor muziek gebouwde concertzalen?

Ruud Braggaar

freelance journalist, Voorschoten